Investeren in de toekomst?
Met de presentatie van de verkiezingsprogrammas van alle politieke partijen zal de strijd om de kiezer de komende weken volop losbarsten. Bovenal gaan deze verkiezingen over de economie en de uit het lood geslagen overheidsfinanciën. Het doel? Het realiseren van een financieel gezond Nederland dat klaar is voor de toekomst.
Met de gigantische bezuinigingen zijn eveneens de welbekende heilige huisjes niet langer onbespreekbaar en wordt onder meer het H-woord bespreekbaar. Hoe heerlijk deze hervonden openheid in het politieke debat ook mag zijn, één kwestie is tot op heden nooit serieus behandeld door de Nederlandse politiek. Graag zou ik zien dat de zwijgzaamheid van de politieke partijen doorbroken wordt over hoe wij onze natuurlijke rijkdommen besteden.
Vanaf de ontdekking van aardgas in de jaren vijftig heeft dit de Nederlandse staat meer dan 200 miljard euro opgeleverd. Helaas is het overgrote deel van deze inkomsten simpelweg besteed in plaats van duurzaam geïnvesteerd. Slechts 15,4 procent is geïnvesteerd in infrastructuur en de rest uitgegeven aan onder meer de sociale zekerheid, collectieve zorg en openbaar bestuur (bron: Flip de Kam, hoogleraar aan de RuG). Een klein deel van de opbrengsten zijn geïnvesteerd in een economisch structuurfonds. De resultaten daarvan zijn helaas belabberd. Zo concludeerde het Centraal Planbureau (CPB) dat 35 van de 49 uitgevoerde projecten niet hebben bijgedragen aan de maatschappelijke welvaart. Oftewel tot op heden hebben de aardgasbaten de Nederlandse economie niet fundamenteel versterkt.
Ondertussen neemt de afhankelijkheid van de aardgasbaten alleen maar verder toe. In 2008 waren de aardgasbaten 14,8 miljard euro en vormden daarmee 9,2 procent van de overheidsinkomsten (bron: CBS). Dus wanneer de minister van Financiën met een koffertje boven zijn hoofd verkondigt dat er een begrotingsoverschot van x procent is, is dit uitsluitend het geval omdat de opbrengsten van aardgas rechtstreeks op de rijksbegroting komen te staan en worden uitgegeven. Feitelijk leeft Nederland al jaren bijna tien procent boven zijn stand en zal het wegvallen van de aardgasbaten in de toekomst een groot gat slaan in de overheidsinkomsten.
De heersende opinie is dat het aardgas in 25 á 40 jaar daadwerkelijk op zal zijn. Daargelaten of dit een jaartje langer of korter is, moeten we onszelf de vraag stellen of het niet tijd wordt om de nog resterende inkomsten verstandig te investeren? Wordt het geen tijd om deze inkomsten duurzaam te investeren in plaats van te consumeren? Zorg dat in plaats van uitsluitend een gat in de overheidsfinanciën achter te laten over enkele decennia, toekomstige generaties eveneens profijt hebben van deze inkomsten. Met het opbouwen van een staatsfonds, een zogenoemd Sovereign Wealth Fund, kan Nederland het voorbeeld van Noorwegen en andere oliestaten volgen. Oliestaten uit het Midden-Oosten zetten hun fondsen in om belangen op te bouwen in westerse bedrijven. Op deze wijze worden de inkomsten duurzaam geïnvesteerd en versterkt het de toekomstige positie van Nederland. Vele economen, de Nederlandsche Bank en oud-politici wijzen de Tweede Kamer al vele jaren hierop, maar niemand luistert.
Als de politieke partijen hun slogans over investeren in de toekomst, investeren in de jeugd et cetera daadwerkelijk menen zouden ze bij deze moeten ophouden met het ongecontroleerd besteden van deze inkomsten. In plaats van te zwijgen over tien procent van de begroting (geen enkele grote partij heeft een duidelijk bestemmingsplan voor deze inkomsten) en holle frasen te verkondigen, zouden zij vanaf heden deze miljarden daadwerkelijk moeten investeren in de toekomst, in een op te richten staatsfonds.
Radboud Rijpkema studeert Geschiedenis en hield eerder een weblog bij van stage bij de Nederlandse ambassade in Israel.
Discuss This Project: ( Comments)